Lời Bác dặn trước lúc đi xa

Cơn đau tình ái (nguyên tác: Mal) của nhạc sĩ Christophe, với các phần lời Việt của Phạm Duy và các nghệ sĩ khác, là một bản tình ca diễm lệ lột tả sự ám ảnh khôn nguôi của nỗi đau hậu chia ly. Bài hát mở đầu bằng tiếng thét gào từ đáy lòng: Đau!, một từ ngắn gọn nhưng chứa đựng sức nặng của sự tuyệt vọng. Tác giả đã đồng nhất nỗi đau cá nhân với những hiện tượng thiên nhiên rộng lớn như nắng hắt hiu, sóng biếc cao hay biển khơi gió cuốn, tạo nên một không gian u sầu bao trùm cả nhân gian. Điểm đặc sắc của nhạc phẩm nằm ở khả năng khơi gợi ký ức qua những chi tiết nhỏ nhặt nhưng đắt giá: một cái tên (prénom), một tà áo hoa, hay đôi giày dạ hội (soulier de premier bal). Những kỷ niệm về đêm dạ hội ngọc ngà và tiếng hát yêu đương nồng cháy thuở ban đầu giờ đây trở thành những nhát dao cứa vào tâm hồn người ở lại. Dù là lời Việt của Phạm Duy với sự gai góc, trực diện hay lời ca của Ngọc Lan với nét mềm mại, xót xa, ca khúc đều gặp nhau ở sự tự thương cảm: Ta vẫn thương ta vì nhớ mãi tên một người xa. Sự tương phản giữa vẻ rực rỡ của mặt trời đang bay trên trời cao và sự âm thầm, quên lãng trong tâm hồn nhân vật chính tạo nên một bi kịch của sự cô độc. Kết thúc bằng lời khẳng định còn đau mãi mãi đau, bài hát không chỉ là một lời than vãn mà là một sự thừa nhận về sức mạnh ghê gớm của tình yêu – thứ có thể biến những điều tuyệt vời nhất thành nỗi đau dai dẳng suốt một đời người. Toàn bộ nhạc phẩm toát lên vẻ lãng mạn kiểu Pháp, đầy sang trọng nhưng cũng vô cùng bi thiết.