Học hát bài: Hành Khúc Ngày Và Đêm
Giáo viên: XUÂN THỦY DẠY HÁT
GIỚI THIỆU
"Hành khúc ngày và đêm" của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu (phổ thơ Bùi Công Minh) là một bản anh hùng ca rực lửa, một biểu tượng đẹp đẽ về tình yêu đôi lứa hòa quyện chặt chẽ với tình yêu Tổ quốc trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Khác với những bản tình ca chia ly buồn bã, nhạc phẩm này mang nhịp điệu hành khúc mạnh mẽ, tươi vui, khẳng định sức mạnh của niềm tin và ý chí chiến đấu. Tác giả đã kiến tạo một không gian nghệ thuật song song: một bên là anh nơi tiền tuyến với "pháo lăn dài chiến dịch", một bên là em nơi hậu phương với "giáo án dưới hầm sâu". Hình ảnh so sánh đầy lãng mạn "ngôi sao như mắt anh" soi vào trang giáo án của em đã xóa nhòa khoảng cách địa lý "rất dài và rất xa". Nhạc sĩ đã đưa ra một định nghĩa mới về sự cách trở: thời gian không làm tình yêu nguội lạnh mà ngược lại, nó trở thành chất xúc tác "đốt cháy lửa tình yêu", biến nỗi nhớ thành động lực cách mạng. Sự lồng ghép khéo léo giữa nhiệm vụ chiến đấu của người lính và công việc thầm lặng của người giáo viên – "em cũng là chiến sĩ" – đã nâng tầm tình yêu cá nhân trở thành tình yêu giai cấp, tình yêu dân tộc cao cả. Lời ca khẳng định một chân lý đầy lạc quan: dù bom đạn có ác liệt, "cái chết" cũng phải "cúi gục đầu" trước cuộc đời xanh tươi và sức trẻ của những tâm hồn đang yêu. Điệp khúc "Ngày đêm ta bên nhau" vang lên như một lời thề quyết thắng, cho thấy dù xa cách về thân xác, nhưng trong tâm tưởng và lý tưởng, họ vẫn luôn sát cánh bên nhau. Bản nhạc khép lại với niềm tự hào kiêu hãnh, để lại trong lòng người nghe hình ảnh về một thế hệ thanh niên Việt Nam sống đẹp, yêu mãnh liệt và sẵn sàng dấn thân vì độc lập tự do. Đây thực sự là một trong những bài ca đi cùng năm tháng, tiếp thêm sức mạnh cho biết bao thế hệ về sự gắn kết giữa tình yêu và trách nhiệm với quê hương. Bạn có muốn tôi chia sẻ thêm về những bài "tình ca người lính" tiêu biểu khác cũng mang tinh thần lạc quan và lãng mạn như thế này không?
HỢP ÂM
Tone: [Am]
Rất [Am] dài và rất [Dm] xa, là những ngày thương [Am] nhớ
Nơi cháy lên ngọn [E7] lửa, là trái tim, là trái tim yêu [Am] thương
Anh đang mùa hành [Am] quân pháo lăn [G] dài chiến [C] dịch
[Am] Bồi hồi đêm xuất kích chờ nghe [F] tiếng pháo [Am] ran
Ngôi sao như mắt [F] anh trong những [G] đêm không [C] ngủ
[E7] Giáo án em vẫn [Dm] mở cho ánh [G] sao bay [Am] vào
Ngày và đêm xa [Dm] nhau đâu chỉ dài và [Am] nhớ
Thời gian trong cách [C] trở đốt cháy lửa tình [F] yêu
Pháo anh lên đồi [G] cao nã vào [C] đầu giặc Mỹ
Bục giảng dưới hầm [Am] sâu em cũng là chiến [C] sĩ
Cái chết cúi gục [Am] đầu. Cuộc đời xanh tươi [C] trẻ
Ngày [F] đêm ta bên nhau những [Am] đêm dài chiến đấu
Ngày đêm ta bên [F] nhau những năm [G] dài chiến [C] đấu
Đêm ngày trong chiến [Am] đấu, anh với [F] em [G] sống vẫn gần [Am] nhau
HƯỚNG DẪN
Câu hát:
Ta bước qua hơn nửa đời người
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: bước, nửa, đời.
- Luyến: bước (luyến nhanh), nửa (luyến lên).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước ta, lơi cuối câu.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Mở vừa.
- Cao độ/Giọng: Cao độ vừa, kể chuyện.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Trầm tư, chiêm nghiệm.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ–vừa.
Câu hát:
Giờ tóc xanh đã điểm hai màu
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: giờ, điểm, màu.
- Luyến: điểm (luyến nhanh từ thấp lên), màu (rung, kéo).
- Lấy hơi/Nghỉ: Sau màu.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Tròn ở màu.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Ngậm ngùi.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ.
Câu hát:
Lê đôi chân mòn gót nhỏ đường trần
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: lê, mòn, nhỏ, trần.
- Luyến: lê (luyến lên), nhỏ (rung nhẹ).
- Lấy hơi/Nghỉ: Không.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Mở vừa, giữ ổn định.
- Cao độ/Giọng: Vừa–thấp.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Mệt mỏi, từng trải.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ.
Câu hát:
Đời người sao ngắn ngủi
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: đời, ngắn.
- Luyến: sao (rung nhẹ).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước đời.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Gọn.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Thở dài, suy tư.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ.
Câu hát:
Hỏi cuộc đời được mấy cái mười năm
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: hỏi, mấy, mười.
- Luyến: mười (rung, kéo).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước hỏi.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Mở vừa.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Triết lý.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ–vừa.
Câu hát:
Ta trách ta hay giận cuộc đời
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: trách, giận, đời.
- Luyến: trách (nhẹ), đời (kéo).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước ta.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Rõ phụ âm.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Tự trách, hối tiếc.
- Âm lượng/Cường độ: Vừa.
Câu hát:
Giàu sang quên bạn hữu cơ hàn
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: giàu, quên, bạn, hàn.
- Luyến: hàn (rung).
- Lấy hơi/Nghỉ: Không.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Mở vừa.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Day dứt.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ–vừa.
Câu hát:
Khi gian nan mình mới hiểu lòng người
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: gian, hiểu, người.
- Luyến: hiểu (luyến nhẹ), người (kéo).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước khi.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Tròn ở người.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Thấm thía.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ.
Câu hát:
Đời chua cay đắng ngọt
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: chua, đắng, ngọt.
- Luyến: ngọt (rung).
- Lấy hơi/Nghỉ: Không.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Mở vừa.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Chiêm nghiệm.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ.
Câu hát:
Nhìn lại ta ta biết khóc hay ta cười
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: nhìn, biết, khóc, cười.
- Luyến: cười (luyến xuống, ngân).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước nhìn.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Khép dần ở cười.
- Cao độ/Giọng: Hạ nhẹ cuối câu.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Tự vấn, chua xót.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ.
Câu hát:
Ôi trần gian là nơi quán trọ
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: ôi, trần, quán.
- Luyến: ôi (kéo dài), quán (luyến lên).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước ôi.
- Giọng: Giọng ngực vang.
- Khẩu hình: Mở hơn đoạn trước.
- Cao độ/Giọng: Cao hơn phiên khúc.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Bừng tỉnh, triết lý.
- Âm lượng/Cường độ: Vừa–mạnh.
Câu hát:
Mà ta là lữ khách qua đường
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: ta, lữ, đường.
- Luyến: lữ (nhẹ), đường (kéo).
- Lấy hơi/Nghỉ: Không.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Tròn ở đường.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Buông xả.
- Âm lượng/Cường độ: Vừa.
Câu hát:
Kiếp vô thường được mất ai hay
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: kiếp, mất, hay.
- Luyến: hay (rung).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước kiếp.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Gọn.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Vô thường.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ–vừa.
Câu hát:
Gieo chua cay gieo nghiệp đời oan trái
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: gieo, nghiệp, oan.
- Luyến: gieo (từ thấp lên), oan (rung).
- Lấy hơi/Nghỉ: Không.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Mở vừa.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Nhân quả, day dứt.
- Âm lượng/Cường độ: Vừa.
Câu hát:
Cuối con đường ta còn ta với ai
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: cuối, còn, ai.
- Luyến: ai (kéo dài, ngân).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước cuối.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Mở rồi khép dần.
- Cao độ/Giọng: Giảm dần cuối câu.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Cô đơn, lắng đọng.
- Âm lượng/Cường độ: Giảm dần.
Câu hát:
Khi bước qua quán trọ cuộc đời
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: bước, quán, đời.
- Luyến: bước (nhẹ), đời (kéo).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước khi.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Mở vừa.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Chia tay.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ–vừa.
Câu hát:
Trần gian ơi lữ khách đi rồi
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: trần, lữ, rồi.
- Luyến: rồi (rung, kéo).
- Lấy hơi/Nghỉ: Không.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Khép dần.
- Cao độ/Giọng: Hạ.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Buông bỏ.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ.
Câu hát:
Sau lưng ta bỏ tất cả cho đời
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: sau, bỏ, đời.
- Luyến: đời (kéo).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước sau.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Mềm.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Dứt khoát.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ–vừa.
Câu hát:
Ngoảnh mặt ta chỉ là
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: ngoảnh, chỉ.
- Luyến: ngoảnh (nhẹ).
- Lấy hơi/Nghỉ: Không.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Gọn.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Lặng lẽ.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ.
Câu hát:
Đến rồi đi như lữ khách bên đường
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: đến, đi, lữ, đường.
- Luyến: đường (ngân dài, kết).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước đến.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Mở rồi khép chậm.
- Cao độ/Giọng: Hạ dần.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Khép lại, an nhiên.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ, kết bài.