Dạy hát Người Ở Đừng Về - Dân ca Quan Họ Phần 1.GV Thu Hà
Tác giả: Đang cập nhật
Giáo viên: Trần Thu Hà Dạy Hát
GIỚI THIỆU
Bài hát "Người ơi người ở đừng về" là một trong những làn điệu Quan họ Bắc Ninh nổi tiếng nhất, được coi là viên ngọc quý trong kho tàng dân ca Việt Nam. Khác với những bài hát hiện đại, đây là tiếng lòng của những liền anh, liền chị trong giờ phút giã bạn sau mỗi canh hát hội, thể hiện một nét văn hóa ứng xử đầy tinh tế, trọng tình và đậm đà bản sắc vùng Kinh Bắc. --- ### Tiếng Lòng Lưu Luyến Và Nghệ Thuật Ứng Xử Kinh Bắc Nhạc phẩm không chỉ là một lời mời gọi mà còn là một bức tranh tâm trạng đầy chiều sâu: - Sự dùng dằng, níu giữ đầy tình tứ: Câu hát chủ đạo -"Người ơi người ở đừng về"- được lặp đi lặp lại như một điệp khúc của trái tim. Nó thể hiện sự quyến luyến, không nỡ rời xa sau những giờ phút giao hòa bằng tiếng hát. Trong không gian Quan họ, cuộc chia tay bao giờ cũng kéo dài bởi "tình trong như đã", người đi không nỡ, người ở chẳng đành. - Nỗi đau chia ly hóa thành hình tượng: Tác giả dân gian đã sử dụng những hình ảnh so sánh cực kỳ biểu cảm như -"vạt áo ướt đầm như mưa"-. Nỗi khóc thầm không chỉ là những giọt nước mắt lăn dài mà đã thấm đẫm vào manh áo, cho thấy một tình cảm chân thành, sâu nặng và có phần đau đớn khi phải chia xa. - Sự vô định và lòng thủy chung: Hình ảnh -"trông nước chảy, trông bèo trôi"- gợi lên sự bấp bênh của duyên phận và thời gian. Tuy nhiên, vượt lên trên cái lênh đênh ấy là lời khẳng định -"đâu bằng em đợi anh"-. Dù dòng đời có trôi dạt, lòng người Quan họ vẫn luôn hướng về nhau bằng sự "tái hồi", mong chờ một ngày gặp lại để lại được "đứng ngồi" bên nhau. - Nét đẹp trong ngôn từ và giai điệu: Những từ đệm lót như -(í i ì i), (ư ư)- không chỉ làm cho giai điệu thêm mượt mà, uyển chuyển mà còn như những hơi thở, những nhịp đập thổn thức của con tim. Cách xưng hô "người" đầy tôn trọng và thân thương đã nâng tầm tình cảm cá nhân thành một nét văn hóa giao tiếp thanh lịch. --- "Người ơi người ở đừng về" đã vượt ra khỏi ranh giới của một làn điệu địa phương để trở thành biểu tượng của sự hiếu khách và trọng tình trọng nghĩa của người Việt. Nhạc phẩm nhắc nhở chúng ta về giá trị của những cuộc gặp gỡ trong đời và vẻ đẹp của sự lưu luyến, chân thành vốn đang dần trở nên quý hiếm trong cuộc sống hối hả ngày nay. Bạn có muốn tôi giới thiệu thêm về những làn điệu Quan họ giã bạn đặc sắc khác hoặc giải thích ý nghĩa của các từ cổ trong bài ca này không?
Bài hát **"Người ơi người ở đừng về"** là một trong những làn điệu Quan họ Bắc Ninh nổi tiếng nhất, được coi là viên ngọc quý trong kho tàng dân ca Việt Nam. Khác với những bài hát hiện đại, đây là tiếng lòng của những liền anh, liền chị trong giờ phút giã bạn sau mỗi canh hát hội, thể hiện một nét văn hóa ứng xử đầy tinh tế, trọng tình và đậm đà bản sắc vùng Kinh Bắc. --- ### Tiếng Lòng Lưu Luyến Và Nghệ Thuật Ứng Xử Kinh Bắc Nhạc phẩm không chỉ là một lời mời gọi mà còn là một bức tranh tâm trạng đầy chiều sâu: * **Sự dùng dằng, níu giữ đầy tình tứ:** Câu hát chủ đạo *"Người ơi người ở đừng về"* được lặp đi lặp lại như một điệp khúc của trái tim. Nó thể hiện sự quyến luyến, không nỡ rời xa sau những giờ phút giao hòa bằng tiếng hát. Trong không gian Quan họ, cuộc chia tay bao giờ cũng kéo dài bởi "tình trong như đã", người đi không nỡ, người ở chẳng đành. * **Nỗi đau chia ly hóa thành hình tượng:** Tác giả dân gian đã sử dụng những hình ảnh so sánh cực kỳ biểu cảm như *"vạt áo ướt đầm như mưa"*. Nỗi khóc thầm không chỉ là những giọt nước mắt lăn dài mà đã thấm đẫm vào manh áo, cho thấy một tình cảm chân thành, sâu nặng và có phần đau đớn khi phải chia xa. * **Sự vô định và lòng thủy chung:** Hình ảnh *"trông nước chảy, trông bèo trôi"* gợi lên sự bấp bênh của duyên phận và thời gian. Tuy nhiên, vượt lên trên cái lênh đênh ấy là lời khẳng định *"đâu bằng em đợi anh"*. Dù dòng đời có trôi dạt, lòng người Quan họ vẫn luôn hướng về nhau bằng sự "tái hồi", mong chờ một ngày gặp lại để lại được "đứng ngồi" bên nhau. * **Nét đẹp trong ngôn từ và giai điệu:** Những từ đệm lót như *(í i ì i), (ư ư)* không chỉ làm cho giai điệu thêm mượt mà, uyển chuyển mà còn như những hơi thở, những nhịp đập thổn thức của con tim. Cách xưng hô "người" đầy tôn trọng và thân thương đã nâng tầm tình cảm cá nhân thành một nét văn hóa giao tiếp thanh lịch. --- **"Người ơi người ở đừng về"** đã vượt ra khỏi ranh giới của một làn điệu địa phương để trở thành biểu tượng của sự hiếu khách và trọng tình trọng nghĩa của người Việt. Nhạc phẩm nhắc nhở chúng ta về giá trị của những cuộc gặp gỡ trong đời và vẻ đẹp của sự lưu luyến, chân thành vốn đang dần trở nên quý hiếm trong cuộc sống hối hả ngày nay. Bạn có muốn tôi **giới thiệu thêm về những làn điệu Quan họ giã bạn đặc sắc khác** hoặc **giải thích ý nghĩa của các từ cổ** trong bài ca này không?
HỢP ÂM
Tone: [D]
Người [D] ơi! người ở đừng [Bm] về
Người [Em] ơi! Thao thức canh [A] trường
Người [D] ơi! Người ở đừng [Bm] về
Tim [Em] em [A] vẫn không phai [D] mờ
Người [Em] về em [G] vẫn (í i ì [A] i)
Mấy [Bm] có mấy [D] khóc (i i i i) [Bm] thầm
Đôi [Em] bên là bên song như vạt [D] áo
Mà này [G] cũng có a ướt [A] đầm
Ướt đầm như [D] mưa.
Người [Bm] ơi! Người [A] ở đừng [D] về
Người [Em] về em [G] vẫn (í i ì [A] i)
Mấy [Bm] có mấy [D] trông (i i i) [Bm] theo
Trông (ư ư) [Em] nước tình chung là như nước [G] chảy
(Mà này [Bm] cũng có trông a [A] bèo
Trông bèo (là) bèo [D] trôi.
Người [Bm] ơi! Người [A] ở đừng [D] về
Người [Em] về em [G] vẫn (í i ì [A] i)
Mấy [Bm] có mấy [D] nhớ (i i i) [Bm] rằng
Đâu (a) [Em] hơn là hơn tâm bên người [D] lấy
Mà này [G] cũng có ai đâu [D] bằng
Dâu [A] bằng em đợi [D] anh
Người [Bm] ơi! Người [A] ở đừng [D] về
Người [Em] về, em [G] vẫn (í i ì [A] i)
Có [Bm] mấy [D] tái (i) [Bm] hồi yêu (a)
[Em] Em là em mong anh xin [D] chớ
Mà này [G] cũng có a, đứng [A] ngồi đứng ngồi với [D] ai
Người [Bm] ơi! Người [A] ở đừng [D] về
Người [G] ơi! Người [A] ở đừng [D] về
HƯỚNG DẪN
Câu hát:
Ta bước qua hơn nửa đời người
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: bước, nửa, đời.
- Luyến: bước (luyến nhanh), nửa (luyến lên).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước ta, lơi cuối câu.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Mở vừa.
- Cao độ/Giọng: Cao độ vừa, kể chuyện.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Trầm tư, chiêm nghiệm.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ–vừa.
Câu hát:
Giờ tóc xanh đã điểm hai màu
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: giờ, điểm, màu.
- Luyến: điểm (luyến nhanh từ thấp lên), màu (rung, kéo).
- Lấy hơi/Nghỉ: Sau màu.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Tròn ở màu.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Ngậm ngùi.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ.
Câu hát:
Lê đôi chân mòn gót nhỏ đường trần
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: lê, mòn, nhỏ, trần.
- Luyến: lê (luyến lên), nhỏ (rung nhẹ).
- Lấy hơi/Nghỉ: Không.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Mở vừa, giữ ổn định.
- Cao độ/Giọng: Vừa–thấp.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Mệt mỏi, từng trải.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ.
Câu hát:
Đời người sao ngắn ngủi
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: đời, ngắn.
- Luyến: sao (rung nhẹ).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước đời.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Gọn.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Thở dài, suy tư.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ.
Câu hát:
Hỏi cuộc đời được mấy cái mười năm
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: hỏi, mấy, mười.
- Luyến: mười (rung, kéo).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước hỏi.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Mở vừa.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Triết lý.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ–vừa.
Câu hát:
Ta trách ta hay giận cuộc đời
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: trách, giận, đời.
- Luyến: trách (nhẹ), đời (kéo).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước ta.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Rõ phụ âm.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Tự trách, hối tiếc.
- Âm lượng/Cường độ: Vừa.
Câu hát:
Giàu sang quên bạn hữu cơ hàn
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: giàu, quên, bạn, hàn.
- Luyến: hàn (rung).
- Lấy hơi/Nghỉ: Không.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Mở vừa.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Day dứt.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ–vừa.
Câu hát:
Khi gian nan mình mới hiểu lòng người
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: gian, hiểu, người.
- Luyến: hiểu (luyến nhẹ), người (kéo).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước khi.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Tròn ở người.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Thấm thía.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ.
Câu hát:
Đời chua cay đắng ngọt
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: chua, đắng, ngọt.
- Luyến: ngọt (rung).
- Lấy hơi/Nghỉ: Không.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Mở vừa.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Chiêm nghiệm.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ.
Câu hát:
Nhìn lại ta ta biết khóc hay ta cười
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: nhìn, biết, khóc, cười.
- Luyến: cười (luyến xuống, ngân).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước nhìn.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Khép dần ở cười.
- Cao độ/Giọng: Hạ nhẹ cuối câu.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Tự vấn, chua xót.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ.
Câu hát:
Ôi trần gian là nơi quán trọ
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: ôi, trần, quán.
- Luyến: ôi (kéo dài), quán (luyến lên).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước ôi.
- Giọng: Giọng ngực vang.
- Khẩu hình: Mở hơn đoạn trước.
- Cao độ/Giọng: Cao hơn phiên khúc.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Bừng tỉnh, triết lý.
- Âm lượng/Cường độ: Vừa–mạnh.
Câu hát:
Mà ta là lữ khách qua đường
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: ta, lữ, đường.
- Luyến: lữ (nhẹ), đường (kéo).
- Lấy hơi/Nghỉ: Không.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Tròn ở đường.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Buông xả.
- Âm lượng/Cường độ: Vừa.
Câu hát:
Kiếp vô thường được mất ai hay
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: kiếp, mất, hay.
- Luyến: hay (rung).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước kiếp.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Gọn.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Vô thường.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ–vừa.
Câu hát:
Gieo chua cay gieo nghiệp đời oan trái
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: gieo, nghiệp, oan.
- Luyến: gieo (từ thấp lên), oan (rung).
- Lấy hơi/Nghỉ: Không.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Mở vừa.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Nhân quả, day dứt.
- Âm lượng/Cường độ: Vừa.
Câu hát:
Cuối con đường ta còn ta với ai
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: cuối, còn, ai.
- Luyến: ai (kéo dài, ngân).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước cuối.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Mở rồi khép dần.
- Cao độ/Giọng: Giảm dần cuối câu.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Cô đơn, lắng đọng.
- Âm lượng/Cường độ: Giảm dần.
Câu hát:
Khi bước qua quán trọ cuộc đời
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: bước, quán, đời.
- Luyến: bước (nhẹ), đời (kéo).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước khi.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Mở vừa.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Chia tay.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ–vừa.
Câu hát:
Trần gian ơi lữ khách đi rồi
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: trần, lữ, rồi.
- Luyến: rồi (rung, kéo).
- Lấy hơi/Nghỉ: Không.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Khép dần.
- Cao độ/Giọng: Hạ.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Buông bỏ.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ.
Câu hát:
Sau lưng ta bỏ tất cả cho đời
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: sau, bỏ, đời.
- Luyến: đời (kéo).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước sau.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Mềm.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Dứt khoát.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ–vừa.
Câu hát:
Ngoảnh mặt ta chỉ là
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: ngoảnh, chỉ.
- Luyến: ngoảnh (nhẹ).
- Lấy hơi/Nghỉ: Không.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Gọn.
- Cao độ/Giọng: Vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Lặng lẽ.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ.
Câu hát:
Đến rồi đi như lữ khách bên đường
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: đến, đi, lữ, đường.
- Luyến: đường (ngân dài, kết).
- Lấy hơi/Nghỉ: Trước đến.
- Giọng: Giọng ngực.
- Khẩu hình: Mở rồi khép chậm.
- Cao độ/Giọng: Hạ dần.
- Biểu cảm/Cảm xúc: Khép lại, an nhiên.
- Âm lượng/Cường độ: Nhẹ, kết bài.